骨骼是身体的支架
帐篷要靠支架才能撑起来，我们的身体也一样。人体有206块形状和大小都不同的骨头，这些坚硬的骨头构成骨骼系统。如果没有骨骼，身体就会软软地塌下来，不能站立，也不能好好活动。
sistem rangka = 骨骼系统
Rangka manusia dewasa terdiri daripada 206 tulang yang keras dengan bentuk dan saiz yang berbeza. Semua tulang ini membentuk sistem rangka. Rangka bertindak seperti kerangka khemah yang menyokong badan supaya badan dapat berdiri tegak.
Contoh: Bayi yang baru lahir mempunyai kira-kira 300 tulang, tetapi sebahagian tulang bercantum apabila bayi membesar.
Awas: Bilangan 206 ialah untuk orang dewasa, bukan untuk bayi.
skeletal system = 骨骼系统
An adult human body has 206 hard bones of different shapes and sizes. Together these bones make up the skeletal system. The skeleton works like the frame of a tent, holding the body up so that it can stand and keep its shape.
Example: A newborn baby has about 300 bones, but some of them join together as the child grows.
Watch out: The number 206 is for adults, not for newborn babies.
主要的骨骼：头骨
人体主要的骨骼包括头骨、脊柱、肋骨、手部骨骼和足部骨骼。头骨位于头部，它能保护脑，也形成脸部的支架，让我们的脸有固定的形状。头骨非常坚硬，就像一顶天生的头盔。
tengkorak = 头骨
Tengkorak terletak di bahagian kepala. Fungsinya ialah melindungi otak yang lembut dan membentuk rangka muka. Tanpa tengkorak, bentuk muka kita tidak dapat dikekalkan dan otak mudah tercedera.
Contoh: Memakai topi keledar semasa menunggang basikal memberi perlindungan tambahan kepada tengkorak dan otak.
skull = 头骨
The skull sits at the top of the skeleton. It protects the soft brain and forms the framework of the face. Without the skull, the face would have no fixed shape and the brain could be hurt easily.
Example: Wearing a helmet while cycling gives the skull and the brain an extra layer of protection.
肋骨：保护内脏
肋骨在胸部，一条条弯曲的骨头围成像笼子的形状。肋骨能保护肺、肝、心脏等内脏，减少它们在碰撞时受伤。肋骨后面连着脊柱，呼吸时胸部会随着肋骨一起起伏。
tulang rusuk = 肋骨
Tulang rusuk berbentuk melengkung dan tersusun seperti sangkar di bahagian dada. Sangkar ini melindungi organ dalaman seperti peparu, hati dan jantung daripada hentakan. Organ-organ penting itu terletak di dalam ruang dada.
Contoh: Apabila kita menekan sisi dada dengan perlahan, kita dapat merasa tulang rusuk yang keras.
ribs = 肋骨
The ribs are curved bones that form a cage around the chest. This cage protects internal organs such as the lungs, liver and heart from knocks and bumps. Those important organs lie inside the chest space.
Example: If you press gently on the sides of your chest, you can feel the hard ribs.
脊柱：让身体直立
脊柱在背部中间，由许多小骨头一节一节连成。它像一根柱子，能支撑我们的头部和身体，让身体直立。脊柱里面包含并保护脊髓。我们弯腰、转身和坐直，都要靠脊柱。
tulang belakang = 脊柱
Tulang belakang terletak di tengah-tengah belakang badan dan terdiri daripada banyak tulang kecil yang bersambung. Ia menyokong kepala dan badan supaya kita dapat berdiri tegak. Tulang belakang juga mengandungi serta melindungi saraf tunjang.
Contoh: Apabila kita menunduk untuk mengutip pensel, tulang belakang melentur; apabila berdiri, ia menegakkan badan semula.
Awas: Saraf tunjang dilindungi oleh tulang belakang, bukan oleh tulang rusuk.
backbone = 脊柱
The backbone runs down the middle of the back and is made of many small bones linked in a row. It supports the head and body so that we can stand upright. It also contains and protects the spinal cord.
Example: When we bend to pick up a pencil, the backbone curves; when we stand, it holds the body straight again.
Watch out: The spinal cord is protected by the backbone, not by the ribs.
手部骨骼和足部骨骼
手部骨骼让我们能进行各种活动，例如握牢物体、弯曲和伸展手部。足部骨骼能支撑整个人体的重量，让我们能行走、跳跃和蹲下。骨头虽然坚硬，受到猛烈碰撞时还是会折断。
tulang tangan dan tulang kaki = 手部和足部骨骼
Tulang tangan membolehkan kita melakukan pelbagai aktiviti seperti menggenggam objek, membengkokkan dan meluruskan tangan. Tulang kaki pula menampung berat seluruh badan dan membolehkan kita berjalan, melompat dan mencangkung. Tulang yang keras masih boleh patah jika dihentak dengan kuat.
Contoh: Menggenggam raket badminton memerlukan tulang tangan, manakala melompat untuk memukul bulu tangkis memerlukan tulang kaki.
bones of the hands and legs = 手部和足部骨骼
Hand bones let us carry out many activities, such as gripping objects and bending or stretching the arm. Leg bones carry the weight of the whole body and let us walk, jump and squat. Although bones are hard, a strong impact can still break them.
Example: Holding a badminton racket uses the hand bones, while jumping to smash the shuttlecock uses the leg bones.
阿明想知道哪一个主要骨骼能保护脊髓。他应该指出哪一个骨骼？
saraf tunjang = 脊髓
Fikirkan tulang yang tersusun di sepanjang belakang badan. Setiap tulang utama mempunyai organ yang dilindunginya sendiri. Bandingkan lokasi saraf tunjang dengan lokasi otak, peparu dan jantung sebelum memilih jawapan.
Contoh: Otak berada di dalam kepala, manakala jantung dan peparu berada di dalam dada.
spinal cord = 脊髓
Each main bone protects its own organs, so match the organ with its location. The spinal cord runs down the middle of the back. Compare that position with where the brain, lungs and heart are found before you choose.
Example: The brain is inside the head, while the heart and lungs are inside the chest.
关节：骨头之间的连结
骨头又硬又牢固，为什么身体能弯曲？因为骨头与骨头之间有关节。关节是骨头与骨头之间连结的地方，使我们能够活动自如。颈部、肩膀、手肘、手腕、手指、髋部、膝盖和脚踝都有关节。
sendi = 关节
Sendi ialah tempat dua tulang bertemu dan bersambung. Sendi membolehkan bahagian badan bergerak dengan bebas walaupun tulang itu sendiri keras. Sendi terdapat di leher, bahu, siku, pergelangan tangan, jari, pinggul, lutut dan buku lali.
Contoh: Cuba sentuh hidung dengan jari tanpa membengkokkan siku; tugasan itu menjadi sangat sukar.
Awas: Bahagian tengah tulang paha bukan sendi kerana tiada dua tulang bertemu di situ.
joint = 关节
A joint is the place where one bone meets and connects to another bone. Joints let parts of the body move freely even though the bones themselves are hard and stiff. We have joints at the neck, shoulders, elbows, wrists, fingers, hips, knees and ankles.
Example: Try touching your nose with a finger without bending your elbow; it becomes very hard to do.
Watch out: The middle of the thigh bone is not a joint because no two bones meet there.
模拟关节的活动
一根竹筷不折断就弯不了。用胶纸把两根竹筷的一端连结起来，竹筷就能在连结处弯曲。竹筷代表骨头，胶纸代表关节。用纸卡卷住手肘或膝盖，就很难弯曲，可见关节让身体能弯曲。
model sendi = 模拟关节
Sebatang penyepit tidak dapat dibengkokkan tanpa mematahkannya. Apabila dua batang penyepit disambung dengan pita pelekat, penyepit boleh dibengkokkan di tempat sambungan. Dalam model ini, penyepit mewakili tulang dan pita pelekat mewakili sendi.
Contoh: Jika siku dibalut dengan kad keras, kita sukar membengkokkan tangan, jadi sendi diperlukan untuk bergerak.
joint model = 模拟关节
A single chopstick cannot bend unless it breaks. When two chopsticks are joined with tape, they can bend at the place where they meet. In this model the chopsticks stand for bones and the tape stands for a joint.
Example: If a stiff card is wrapped around the elbow, the arm is hard to bend, which shows that joints are needed for movement.
关节里的软骨、韧带和滑液
关节处的骨头表面覆盖了光滑的软骨，能减少活动时骨头之间的摩擦。韧带能牢固地连结骨头。滑液能润滑软骨，让关节活动更顺畅。三者一起合作，关节才能既灵活又稳固。
rawan, ligamen, cecair sinovia = 软骨、韧带、滑液
Pada sendi, hujung tulang dilapisi rawan yang licin untuk mengurangkan geseran apabila tulang bergerak. Ligamen mengikat tulang dengan kuat supaya tidak terkeluar dari kedudukannya. Cecair sinovia melincirkan rawan supaya sendi bergerak dengan lancar.
Contoh: Engsel pintu perlu diminyakkan supaya berpusing dengan lancar; cecair sinovia berfungsi seperti minyak itu.
cartilage, ligament, synovial fluid = 软骨、韧带、滑液
At a joint, the ends of the bones are covered with smooth cartilage that reduces rubbing when they move. Ligaments hold the bones firmly together. Synovial fluid lubricates the cartilage so that the joint moves smoothly.
Example: A door hinge needs oil to turn easily; synovial fluid works like that oil inside a joint.
关节里的哪一个部分能牢固地连结骨头？
struktur sendi = 关节构造
Sendi mempunyai beberapa bahagian dengan tugas yang berbeza. Satu bahagian mengurangkan geseran, satu bahagian melincirkan, dan satu bahagian mengikat tulang. Cari bahagian yang bertugas seperti tali yang kuat.
Contoh: Tali yang mengikat dua batang kayu menghalang kayu itu daripada terpisah.
parts of a joint = 关节构造
A joint has several parts, and each has a different job. One part reduces rubbing, one part lubricates, and one part ties the bones together. Look for the part that works like a strong strap.
Example: A strap that ties two sticks together stops them from coming apart.
骨骼系统对人体的重要性
骨骼系统对人体很重要：它形成脸部支架、支撑身体、是决定个人体型的基本因素、保护体内重要的器官，还透过关节让身体能灵活地活动。我们应该珍惜健康的骨骼，也不可以嘲笑骨骼有缺陷的人。
kepentingan sistem rangka = 骨骼系统的重要性
Sistem rangka membentuk rangka muka, menyokong badan dan menentukan bentuk badan seseorang. Rangka juga melindungi organ penting di dalam badan. Melalui sendi, rangka membolehkan badan bergerak dengan bebas.
Contoh: Seorang murid jatuh dan kepalanya terhantuk, tetapi tengkorak melindungi otaknya.
importance of the skeletal system = 骨骼系统的重要性
The skeletal system forms the framework of the face, supports the body and is the basic factor that decides a person's body shape. It also protects important organs inside the body. Through its joints, it allows the body to move flexibly.
Example: A pupil falls and bumps his head, but his skull keeps his brain safe.
骨骼会随年龄改变
生长期，骨头会变长和变粗，所以我们的个子会慢慢长高。随着年龄增长，骨骼及关节的灵活性会变得较弱，所以老人家活动时要更小心。从小保护好骨骼，长大后身体才会更健壮。
pertumbuhan tulang = 骨头的生长
Semasa zaman pertumbuhan, tulang menjadi lebih panjang dan lebih tebal, jadi ketinggian kita bertambah. Apabila usia meningkat, tulang dan sendi menjadi kurang lentur. Oleh itu, warga emas perlu bergerak dengan lebih berhati-hati.
Contoh: Seorang murid bertambah tinggi lebih sepuluh sentimeter dari Tahun 1 hingga Tahun 5.
bone growth = 骨头的生长
During the growing years, bones become longer and thicker, so we grow taller. As people get older, their bones and joints become less flexible. That is why elderly people need to move more carefully.
Example: A pupil may grow more than ten centimetres taller between Year 1 and Year 5.
以下哪一项不是骨骼系统对人体的重要性？
fungsi rangka = 骨骼的功能
Senaraikan lima kepentingan sistem rangka yang telah dipelajari. Kemudian semak setiap pilihan satu per satu. Satu pilihan sebenarnya ialah tugas sistem lain dalam badan, bukan tugas tulang.
Contoh: Menyokong badan supaya dapat berdiri ialah tugas rangka.
roles of the skeleton = 骨骼的功能
List the five ways the skeletal system is important. Then check each option one at a time. One option is really the job of another body system, not the job of the bones.
Example: Holding the body up so it can stand is a job of the skeleton.
血液循环系统的主要部分
成年人体内约有5公升的血液，血液不停地在体内循环流动。人体的血液循环系统涉及心脏、血管、血液以及肺。心脏、血管和血液构成血液循环系统，并与肺紧密合作，把氧气输送到人体各部分。
sistem peredaran darah = 血液循环系统
Tubuh orang dewasa mengandungi kira-kira lima liter darah yang sentiasa beredar. Jantung, salur darah dan darah membentuk sistem peredaran darah. Sistem ini bekerjasama rapat dengan peparu untuk menghantar oksigen ke seluruh badan.
Contoh: Menderma darah boleh menyelamatkan nyawa pesakit yang kehilangan banyak darah.
blood circulatory system = 血液循环系统
An adult body holds about five litres of blood that keeps flowing around the body. The heart, blood vessels and blood make up the blood circulatory system. This system works closely with the lungs to deliver oxygen to every part of the body.
Example: Donating blood can save the life of a patient who has lost a lot of blood.
心脏和血管
心脏能把血液推送到肺和全身。血液以心脏为中心，在全身循环流动。心脏每分钟跳动大概70至75次，每天跳动10万次以上。血管能把血液输送到全身，就像连接各地的道路。
jantung dan salur darah = 心脏和血管
Jantung mengepam darah ke peparu dan ke seluruh badan. Jantung berdenyut kira-kira 70 hingga 75 kali seminit, iaitu lebih daripada seratus ribu kali sehari. Salur darah pula mengangkut darah ke semua bahagian badan seperti jalan raya yang menghubungkan bandar.
Contoh: Letakkan jari pada pergelangan tangan untuk merasa nadi yang terhasil daripada denyutan jantung.
heart and blood vessels = 心脏和血管
The heart pumps blood to the lungs and to the whole body. It beats about 70 to 75 times a minute, which is more than one hundred thousand times a day. Blood vessels carry the blood to every part of the body, like roads linking towns.
Example: Place a finger on the inside of your wrist to feel the pulse made by each heartbeat.
血液和肺
血液把氧气和营养素输送到全身，也把二氧化碳和其他废物带走。肺是氧气和二氧化碳进行交换的场所。血液经过肺时放下二氧化碳、装上氧气。血液能流到全身，是因为心脏不停地推送它。
darah dan peparu = 血液和肺
Darah mengangkut oksigen dan nutrien ke seluruh badan serta membawa karbon dioksida dan bahan kumuh lain keluar dari sel. Peparu ialah tempat pertukaran oksigen dan karbon dioksida berlaku. Di peparu, darah melepaskan karbon dioksida dan menerima oksigen.
Contoh: Darah seperti lori penghantar yang menghantar barang dan mengutip sampah dalam satu perjalanan.
Awas: Peparu bukan sebahagian sistem peredaran darah, tetapi bekerjasama rapat dengannya.
blood and lungs = 血液和肺
Blood carries oxygen and nutrients around the body and takes away carbon dioxide and other wastes. The lungs are the place where oxygen and carbon dioxide are exchanged. In the lungs, blood gives up carbon dioxide and picks up oxygen.
Example: Blood is like a delivery lorry that drops off goods and collects rubbish on the same trip.
Watch out: The lungs are not part of the circulatory system itself, but they work closely with it.
血液循环系统的哪一个部分是氧气和二氧化碳进行交换的场所？
pertukaran gas = 气体交换
Ingat tugas setiap bahagian: satu mengepam, satu mengangkut, satu membawa bahan. Pertukaran gas berlaku di tempat udara yang kita sedut bertemu dengan darah. Fikirkan organ yang bekerja semasa kita menarik dan menghembus nafas.
Contoh: Udara yang disedut masuk melalui hidung dan trakea sebelum sampai ke tempat pertukaran.
gas exchange = 气体交换
Recall what each part does: one pumps, one carries the blood, one transports substances. Gas exchange happens where the air we breathe in meets the blood. Think about the organ that works when we breathe in and out.
Example: Air breathed in passes through the nose and windpipe before it reaches the exchange site.
血液的长途旅行
血液流到人体各部分，把氧气交给身体的细胞，同时带走细胞产生的二氧化碳。这时血液里的氧气减少、二氧化碳增加，血液就流回心脏，再被心脏推送到肺。
perjalanan darah = 血液的旅程
Darah sampai ke sel-sel badan dan menyerahkan oksigen kepada sel. Pada masa yang sama, darah menerima karbon dioksida yang dihasilkan oleh sel. Darah yang kurang oksigen ini kembali ke jantung, kemudian dipam ke peparu.
Contoh: Penghantar barang memulangkan lori yang penuh dengan barang kitar semula ke ibu pejabat dahulu.
journey of blood = 血液的旅程
Blood reaches the body cells and hands its oxygen over to them. At the same time, it collects the carbon dioxide that the cells produce. This blood, now low in oxygen, flows back to the heart and is then pumped to the lungs.
Example: A delivery driver takes the lorry full of recycling back to the main office first.
二氧化碳含量较高的途径
血液里的氧气进入人体，人体产生的排泄物如二氧化碳被带到血液里。二氧化碳含量较高的血液进入心脏，被推送到肺。在肺里，二氧化碳通过血管进入肺泡，被呼出体外。
darah kaya karbon dioksida = 二氧化碳含量较高的血液
Darah yang kaya dengan karbon dioksida mengalir dari bahagian badan ke jantung. Jantung kemudian mengepam darah ini ke peparu. Di peparu, karbon dioksida meresap dari salur darah ke dalam alveolus dan dihembus keluar dari badan.
Contoh: Udara yang dihembus selepas berlari mengandungi karbon dioksida yang dibawa oleh darah.
Awas: Darah dari bahagian badan tidak terus ke peparu; ia melalui jantung dahulu.
blood rich in carbon dioxide = 二氧化碳含量较高的血液
Blood rich in carbon dioxide flows from the body parts back to the heart. The heart then pumps this blood to the lungs. In the lungs, carbon dioxide passes from the blood vessels into the alveoli and is breathed out of the body.
Example: The air we breathe out after running contains carbon dioxide carried back by the blood.
Watch out: Blood from the body parts does not go straight to the lungs; it passes through the heart first.
氧气含量较高的途径
在肺里，氧气透过肺泡进入血管，血液重新装载了丰富的氧气，被输送到心脏。氧气含量较高的血液进入心脏，被推送到人体各部分。接着，血液又开始新一轮的循环。
darah kaya oksigen = 氧气含量较高的血液
Di peparu, oksigen meresap melalui alveolus ke dalam salur darah. Darah yang kini kaya dengan oksigen mengalir ke jantung. Jantung mengepam darah tersebut ke seluruh bahagian badan, kemudian kitaran bermula semula.
Contoh: Laluan peparu ke jantung ke bahagian badan ialah laluan darah kaya oksigen.
Awas: Kedua-dua laluan melalui jantung, jadi jantung ialah pusat peredaran.
blood rich in oxygen = 氧气含量较高的血液
In the lungs, oxygen passes through the alveoli into the blood vessels. The blood, now rich in oxygen, flows to the heart. The heart pumps it out to all parts of the body, and then the cycle starts again.
Example: The route from lungs to heart to body parts carries blood rich in oxygen.
Watch out: Both routes pass through the heart, so the heart is the centre of circulation.
血液旅行实验台
按“下一站”，跟着一滴血走一圈：身体各部分 → 心脏 → 肺 → 心脏 → 身体各部分。留意血滴在哪里变红、在哪里变蓝。
peredaran darah = 血液循环
Ikuti setitis darah dari bahagian badan ke jantung, kemudian ke paru-paru, kembali ke jantung dan ke seluruh badan semula. Di paru-paru darah melepaskan karbon dioksida dan menerima oksigen, jadi titisan itu bertukar merah. Di bahagian badan, oksigen diberikan kepada sel dan karbon dioksida dibawa pergi, jadi titisan bertukar biru.
Contoh: Darah yang baru keluar dari paru-paru ialah darah yang kaya dengan oksigen.
Awas: Jantung ialah pusat; darah melaluinya dua kali dalam satu pusingan.
blood circulation = 血液循环
Follow one drop of blood from the body parts to the heart, then to the lungs, back to the heart and out to the body again. In the lungs the blood gives up carbon dioxide and picks up oxygen, so the drop turns red. In the body parts it hands oxygen to the cells and carries carbon dioxide away, so the drop turns blue.
Example: Blood that has just left the lungs is blood rich in oxygen.
Watch out: The heart is the centre; blood passes through it twice in one round.
血滴在旅行中经过哪一站后，变成氧气含量较高的血液？
pertukaran gas = 气体交换
Fikirkan tempat oksigen masuk ke dalam darah. Oksigen datang dari udara yang kita sedut, dan pertukaran oksigen dengan karbon dioksida berlaku di dalam alveolus. Jantung hanya mengepam darah dan tidak menambah oksigen. Sel badan pula menggunakan oksigen, bukan memberikannya.
Contoh: Selepas berlari, kita bernafas dengan cepat kerana badan memerlukan lebih banyak oksigen.
gas exchange = 气体交换
Think about where oxygen enters the blood. Oxygen comes from the air we breathe in, and the swap of oxygen for carbon dioxide happens in the alveoli. The heart only pumps blood and does not add oxygen. The body cells use up oxygen rather than give it out.
Example: After running we breathe quickly because the body needs more oxygen.
以下哪一条途径中的血液是氧气含量较高的血液？
laluan peredaran = 循环途径
Lukis dua laluan dalam fikiran anda: satu laluan membawa darah ke peparu dan satu lagi membawa darah keluar dari peparu. Darah menerima oksigen semasa berada di peparu. Jadi, tanya diri sendiri sama ada darah itu belum atau sudah melalui peparu.
Contoh: Darah yang meninggalkan otot kaki selepas berlari mengandungi banyak karbon dioksida.
circulation route = 循环途径
Picture two routes: one carries blood towards the lungs and the other carries blood away from them. Blood picks up oxygen while it is inside the lungs. So ask whether the blood in each option has already passed through the lungs or not.
Example: Blood leaving the leg muscles after a run contains a lot of carbon dioxide.
血液循环系统对人体的重要性
血液循环系统把氧气和营养素输送到人体各部分，为人体提供能量，以维持生命过程。人体进行生命过程时会产生有毒的废物，血液循环系统把这些废物带到排泄器官，如肺和肾，排出体外。
kepentingan peredaran darah = 血液循环的重要性
Sistem peredaran darah menghantar oksigen dan nutrien ke semua bahagian badan untuk membekalkan tenaga bagi proses hidup. Sistem ini juga membawa bahan kumuh beracun ke organ perkumuhan seperti peparu dan ginjal. Jika sistem ini berhenti berfungsi, manusia akan mati.
Contoh: Sistem ini seperti sistem pengangkutan: salur darah ialah jalan raya dan darah ialah kenderaan.
Awas: Oksigen datang dari peparu, manakala nutrien datang dari usus kecil.
importance of blood circulation = 血液循环的重要性
The circulatory system carries oxygen and nutrients to all body parts to supply energy for life processes. It also takes poisonous wastes to the excretory organs, such as the lungs and kidneys. If this system stops working, a person will die.
Example: The system is like a traffic network: blood vessels are the roads and blood is the vehicles.
Watch out: Oxygen comes from the lungs, while nutrients come from the small intestine.
如果血液循环系统停止运作，人体会发生什么事？
kegagalan peredaran = 循环停止
Fikirkan bahan yang dibawa oleh darah ke setiap sel badan. Jika pengangkutan itu terhenti, sel tidak menerima bekalan yang diperlukan untuk menghasilkan tenaga. Pilih akibat yang benar-benar berkaitan dengan tugas sistem peredaran darah.
Contoh: Jika lori bekalan berhenti, kedai tidak menerima barang baharu.
failure of circulation = 循环停止
Think about what blood carries to every cell in the body. If that delivery stops, the cells do not receive the supplies they need to produce energy. Choose the result that really links to the job of the circulatory system.
Example: If supply lorries stop running, shops receive no new goods.
各系统相互联系
人体的系统就像脚车的不同部件：每个部件都有各自的功能，相互合作才能让脚车移动。人体的每个系统既有各自的功能，又相互联系，构成完整的个体，使人体的功能可以正常运行。各系统之间有直接或间接的关系。
hubungan antara sistem = 各系统之间的关系
Sistem badan manusia seperti bahagian basikal; setiap bahagian ada fungsinya tetapi semuanya mesti bekerjasama. Setiap sistem mempunyai fungsi sendiri dan saling berkaitan dengan sistem lain. Hubungan ini boleh berlaku secara langsung atau tidak langsung.
Contoh: Jika rantai basikal putus, basikal tidak dapat bergerak walaupun roda masih elok.
relationship between systems = 各系统之间的关系
Body systems are like the parts of a bicycle; each part has its own job, but they must work together. Every system has its own function and is also linked to the others. These links can be direct or indirect.
Example: If the bicycle chain breaks, the bicycle cannot move even though the wheels are fine.
血液循环系统与呼吸系统、消化系统
血液循环系统把呼吸系统吸入的氧气输送到人体各部分，同时把二氧化碳带到呼吸系统排出体外。消化系统所吸收的营养素，通过血液循环系统带到人体各部分；血液循环系统也为消化系统输送氧气。
sistem respirasi dan sistem pencernaan = 呼吸与消化系统
Sistem peredaran darah membawa oksigen yang disedut oleh sistem respirasi ke semua bahagian badan, dan membawa karbon dioksida kembali untuk dihembus. Nutrien yang diserap oleh sistem pencernaan diangkut oleh darah ke seluruh badan. Darah juga membekalkan oksigen kepada organ pencernaan.
Contoh: Selepas makan tengah hari, nutrien dari usus kecil dibawa oleh darah ke otak.
respiratory and digestive systems = 呼吸与消化系统
Oxygen taken in by the respiratory system is carried by the circulatory system to every body part, and carbon dioxide is brought back to be breathed out. Nutrients absorbed by the digestive system are transported in the blood to the whole body. Blood also supplies oxygen to the digestive organs.
Example: After lunch, nutrients from the small intestine travel in the blood to the brain.
血液循环系统与骨骼系统、排泄系统
骨骼系统能保护心脏和肺等内脏免受伤害；血液循环系统为骨骼系统输送氧气和有助骨骼生长的营养素。人体的排泄物通过血液循环系统带到排泄系统排出体外；血液循环系统也为排泄系统输送氧气和营养素。
sistem rangka dan sistem perkumuhan = 骨骼与排泄系统
Tulang rusuk dalam sistem rangka melindungi jantung dan peparu daripada kecederaan. Sebaliknya, darah membekalkan oksigen dan nutrien yang membantu tulang membesar. Bahan kumuh dibawa oleh darah ke sistem perkumuhan untuk disingkirkan, dan darah turut membekalkan oksigen serta nutrien kepada ginjal.
Contoh: Tulang rusuk melindungi jantung, manakala darah dari jantung membawa nutrien kepada tulang.
skeletal and excretory systems = 骨骼与排泄系统
The ribs of the skeletal system shield the heart and lungs from injury. In return, blood brings oxygen and nutrients that help bones grow. Wastes are carried by the blood to the excretory system to be removed, and the blood also feeds the kidneys with oxygen and nutrients.
Example: The ribs protect the heart, while blood from the heart brings nutrients to the bones.
消化系统和血液循环系统之间有什么关系？
nutrien = 营养素
Ingat apa yang diserap oleh sistem pencernaan selepas makanan dicerna. Kemudian fikirkan bagaimana bahan itu sampai ke otot dan otak. Buang pilihan yang memberikan tugas sistem lain kepada sistem pencernaan.
Contoh: Oksigen masuk ke badan melalui peparu, bukan melalui perut.
nutrients = 营养素
Recall what the digestive system absorbs after food is broken down. Then think about how that substance reaches the muscles and brain. Rule out options that give the digestive system a job that belongs to another system.
Example: Oxygen enters the body through the lungs, not through the stomach.
一个系统受影响，其他系统也受影响
人体各系统相互联系，如果一个系统无法正常运行，其他系统的功能也会受到影响。吃东西时被哽着，食物卡在食道入口，同时阻挡空气进入气管，导致呼吸困难（消化系统↔呼吸系统）。手部骨头折断时，周围血管受损，影响血液流动，受伤部位就会肿胀（骨骼系统↔血液循环系统）。
kesan gangguan sistem = 系统受阻的影响
Apabila satu sistem tidak berfungsi dengan baik, sistem lain turut terjejas. Tercekik makanan menyekat laluan udara ke trakea, jadi sukar bernafas. Tulang tangan yang patah merosakkan salur darah di sekelilingnya, maka bahagian itu menjadi bengkak.
Contoh: Minum air terlalu cepat boleh menyebabkan tersedak dan batuk kuat.
effects of a disturbed system = 系统受阻的影响
When one system stops working well, other systems are affected too. Choking on food blocks air from entering the windpipe, so breathing becomes difficult. A broken arm bone damages the blood vessels around it, so that part swells up.
Example: Drinking water too quickly can make a person choke and cough hard.
保护人体系统的方法（一）
常运动能增强心脏功能，促进血液循环，也能增强肺功能、强健骨骼。多呼吸新鲜的空气，并且远离香烟，能保护呼吸系统。以正确的步骤常洗手，能避免疾病如2019冠状病毒通过呼吸系统进入体内。多吃蔬果，能避免便秘。
cara menjaga sistem badan = 保护系统的方法
Bersenam dengan kerap menguatkan jantung, melancarkan peredaran darah, menguatkan peparu dan tulang. Menghirup udara segar dan menjauhi asap rokok melindungi sistem respirasi. Mencuci tangan dengan langkah yang betul membantu mengelakkan penyakit seperti COVID-19, manakala sayur dan buah mencegah sembelit.
Contoh: Berjalan pantas di taman bersama keluarga memberi manfaat kepada jantung, peparu dan tulang.
ways to protect body systems = 保护系统的方法
Regular exercise strengthens the heart, improves blood flow, and builds stronger lungs and bones. Breathing fresh air and staying away from cigarette smoke protect the respiratory system. Washing hands the right way helps prevent diseases such as COVID-19, while fruit and vegetables prevent constipation.
Example: A brisk walk in the park with the family benefits the heart, lungs and bones together.
保护人体系统的方法（二）
喝足够的水，使排泄系统顺畅。吃富含营养的食物，为各系统提供所需的营养素。饮食应少油、少盐和少糖，以避免血管阻塞。早睡，使心脏和所有人体系统得到充分的休息。做好安全措施，如系安全带、戴头盔和护膝，保护骨骼系统。
gaya hidup sihat = 健康生活方式
Minum air yang mencukupi supaya sistem perkumuhan berfungsi lancar. Makanan berkhasiat membekalkan nutrien kepada semua sistem, tetapi kurangkan minyak, garam dan gula supaya salur darah tidak tersumbat. Tidur awal memberi rehat kepada jantung, dan langkah keselamatan seperti tali pinggang keledar melindungi rangka.
Contoh: Memakai topi keledar dan pelapik lutut sebelum berbasikal melindungi tengkorak dan sendi.
Awas: Kolesterol yang berlebihan boleh menyempitkan salur darah.
healthy lifestyle = 健康生活方式
Drink enough water so that the excretory system works smoothly. Nutritious food supplies every system, but cut down on oil, salt and sugar so that blood vessels do not become blocked. Sleeping early lets the heart rest, and safety steps such as wearing a seat belt protect the skeleton.
Example: Putting on a helmet and knee pads before cycling protects the skull and joints.
Watch out: Too much fatty build-up can narrow the blood vessels.
以下哪一个做法最能避免血管阻塞？
salur darah tersumbat = 血管阻塞
Salur darah boleh tersumbat apabila terlalu banyak lemak berkumpul di dindingnya. Bandingkan setiap tabiat dan fikirkan sama ada tabiat itu menambah atau mengurangkan lemak dalam darah. Pilih tabiat yang menjaga salur darah kekal bersih.
Contoh: Makanan bergoreng dan minuman manis yang kerap diambil tidak baik untuk jantung.
blocked blood vessels = 血管阻塞
Blood vessels can become blocked when too much fat collects on their walls. Compare each habit and decide whether it adds fat to the blood or reduces it. Choose the habit that keeps the vessels clear.
Example: Eating fried food and sweet drinks often is not good for the heart.
人类：学完了！
本课学习了：人体的骨骼系统、人体的血液循环系统、人体各系统之间的关系、保护人体所有系统的重要性。接下来做加强练习，巩固所学的科学知识吧！
开始加强练习 →rumusan bab manusia = 本课小结
Lima tulang utama ialah tengkorak, tulang rusuk, tulang belakang, tulang tangan dan tulang kaki, dan sendi membolehkan badan bergerak bebas. Jantung, salur darah dan darah bekerjasama dengan peparu untuk mengedarkan oksigen. Semua sistem badan saling berkaitan, jadi kita mesti menjaga semuanya.
Contoh: Laluan darah: bahagian badan ke jantung ke peparu (kaya karbon dioksida), kemudian peparu ke jantung ke bahagian badan (kaya oksigen).
summary of the human body = 本课小结
The five main bones are the skull, ribs, backbone, hand bones and leg bones, and joints let the body move freely. The heart, blood vessels and blood work with the lungs to circulate oxygen. All body systems are linked, so we must take care of every one of them.
Example: Blood route: body parts to heart to lungs (rich in carbon dioxide), then lungs to heart to body parts (rich in oxygen).