dua belas kemahiran = 十二项技能

Terdapat dua belas kemahiran proses sains, iaitu memerhati, mengelas, mengukur dan menggunakan nombor, membuat inferens, meramal, berkomunikasi, menggunakan perhubungan ruang dan masa, mentafsir data, mendefinisi secara operasi, mengawal pemboleh ubah, membuat hipotesis dan mengeksperimen. Satu eksperimen lengkap biasanya menggunakan beberapa kemahiran sekali gus.

Contoh: Semasa menanam kacang hijau, melihat anak benih ialah memerhati dan mengukur tingginya dengan pembaris ialah mengukur.

twelve skills = 十二项技能

Altogether there are twelve science process skills: observing, classifying, measuring and using numbers, inferring, predicting, communicating, using space-time relationships, interpreting data, defining operationally, controlling variables, making hypotheses and experimenting. A complete experiment usually uses several of them together.

Example: When growing green beans, looking at the sprouts is observing and measuring their height with a ruler is measuring.

soalan kajian = 探讨的问题

Sebelum eksperimen dimulakan, soalan yang hendak dikaji mesti jelas. Banyak faktor mungkin mempengaruhi keputusan, tetapi kita memilih satu faktor sahaja untuk dikaji pada satu masa. Soalan yang jelas memudahkan kita merancang langkah seterusnya.

Contoh: Soalan kabur: Apakah yang mempengaruhi wau? Soalan jelas: Adakah panjang ekor wau mempengaruhi kestabilannya?

investigation question = 探讨的问题

First make the question clear before any experiment begins. Many factors could affect a result, but we choose only one factor to study at a time. A focused question makes it much easier to plan the next steps of the experiment.

Example: Too vague: What affects a kite? Clear: Does the length of the kite tail affect how steadily it flies?

hipotesis = 假设

Hipotesis ialah pernyataan yang boleh diuji, dibuat sebelum eksperimen. Ia menghubungkan dua pemboleh ubah, biasanya dengan pola semakin ... semakin .... Bahagian pertama ialah perkara yang kita ubah, manakala bahagian kedua ialah keputusan yang berubah akibatnya.

Contoh: Semakin tinggi papan cerun, semakin jauh kereta mainan bergerak selepas menuruni cerun.

Awas: Jangan terbalikkan susunan sebab dan akibat.

hypothesis = 假设

Made before the experiment, a hypothesis is a statement that can be tested. It links two variables, usually in the pattern the more ... the more .... The first part is what we change, and the second part is the result that changes because of it.

Example: The higher the wooden ramp, the farther the toy car travels after rolling down.

Watch out: Do not swap the order of cause and result.

membina hipotesis = 作出假设

Semak setiap pilihan dengan teliti. Hipotesis mesti berbentuk pernyataan, bukan soalan, dan mesti menghubungkan perkara yang diubah dengan keputusan. Perkara yang diubah dalam kajian ini ialah isi padu air, jadi ia patut muncul pada bahagian pertama ayat.

Contoh: Semakin banyak baja diberi, semakin banyak buah dihasilkan oleh pokok cili.

Awas: Ayat yang menukar susunan sebab dan akibat bukan hipotesis yang betul.

forming a hypothesis = 作出假设

Check each option carefully. A hypothesis must be a statement, not a question, and it must link the thing being changed with the result. Here the thing changed is the amount of water, so it should appear in the first half of the sentence.

Example: The more fertiliser given, the more fruit the chilli plant produces.

Watch out: A sentence with cause and result swapped is not a correct hypothesis.

pemboleh ubah = 变数

Terdapat tiga jenis pemboleh ubah. Pemboleh ubah dimanipulasikan ialah faktor yang sengaja diubah. Pemboleh ubah bergerak balas ialah keputusan yang berubah dan perlu diperhati atau diukur. Pemboleh ubah dimalarkan ialah faktor yang dikekalkan sama supaya ujian adil.

Contoh: Dalam ujian cerun, ketinggian cerun dimanipulasikan, jarak kereta bergerak balas, dan kereta yang sama dimalarkan.

Awas: Hanya satu pemboleh ubah dimanipulasikan dalam satu eksperimen.

variables = 变数

Experiments involve three kinds of variables. The manipulated variable is the factor we change on purpose. The responding variable is the result that changes and must be observed or measured. The constant variable is any factor kept the same so the test is fair.

Example: In the ramp test, ramp height is manipulated, the distance travelled is responding, and the same car is kept constant.

Watch out: Only one variable is manipulated in one experiment.

pemboleh ubah eksperimen katak = 变数

Dalam eksperimen katak melompat, saiz gelang plastik diubah, jadi itulah pemboleh ubah dimanipulasikan. Jarak lompatan model katak diukur sebagai pemboleh ubah bergerak balas. Model katak, straw, lidi dan cara menekan mesti sama sebagai pemboleh ubah dimalarkan.

Contoh: Jika model katak yang lebih berat digunakan dalam satu cubaan, kita tidak tahu punca perubahan jarak.

variables in the frog test = 变数

For the jumping frog experiment, the size of the plastic ring is changed, so it is the manipulated variable. The jumping distance of the frog model is measured as the responding variable. The frog model, straw, skewer and pressing method stay the same as constant variables.

Example: If a heavier frog model is used in one trial, we cannot tell what caused the change in distance.

mengenal pasti pemboleh ubah = 确认变数

Tanya dua soalan. Apakah yang sengaja diubah oleh Ajie? Itu pemboleh ubah dimanipulasikan. Apakah yang berubah dan diukur selepas itu? Itulah pemboleh ubah bergerak balas. Perkara yang sama dalam setiap cubaan ialah pemboleh ubah dimalarkan.

Contoh: Dalam ujian layang-layang, panjang ekor diubah dan ketinggian terbangan diukur.

identifying variables = 确认变数

Ask yourself two questions. What did Ajie change on purpose? That is the manipulated variable. What changed afterwards and was measured? That is the responding variable. Things kept the same in every trial are constant variables.

Example: In a kite test, tail length is changed and flying height is measured.

definisi secara operasi = 操作性定义

Perkataan seperti jauh atau laju boleh difahami secara berbeza oleh setiap orang. Definisi secara operasi menerangkan alat atau kaedah yang digunakan untuk mengukur pemboleh ubah bergerak balas. Dengan itu, semua orang mengukur dengan cara yang sama.

Contoh: Jarak kapal terbang kertas diukur dengan pita pengukur dari garis mula hingga tempat ia mendarat.

Awas: Mesti sebut alat atau kaedah pengukuran.

operational definition = 操作性定义

Words such as far or fast can mean different things to different people. An operational definition explains which tool or method is used to measure the responding variable. That way everyone measures in exactly the same way.

Example: The distance of a paper plane is measured with a measuring tape from the start line to its landing point.

Watch out: Always name the measuring tool or method.

mengukur dan menggunakan nombor = 测量和应用数目

Mengukur bermaksud menggunakan alat yang sesuai untuk mendapatkan nilai dengan unit yang betul. Untuk jarak lompatan, pita pengukur keluli digunakan dan bacaan dicatat dalam sentimeter. Tanda sifar pita mesti selari dengan garis mula.

Contoh: Bacaan yang betul ditulis lengkap dengan unit, contohnya 46 cm, bukan 46 sahaja.

Awas: Baca skala dari arah tegak di atasnya.

measuring and using numbers = 测量和应用数目

Measuring means using a suitable tool to obtain a value with the correct unit. For the jump distance, a steel measuring tape is used and readings are recorded in centimetres. The zero mark of the tape must line up with the starting line.

Example: A proper reading includes its unit, for example 46 cm rather than just 46.

Watch out: Read the scale from directly above it.

menyemak definisi operasi = 检查操作性定义

Definisi yang lengkap mesti menyebut dua perkara: alat atau kaedah pengukuran, dan perkara yang diukur. Baca setiap pilihan dan cari pilihan yang menyatakan alat dengan jelas. Pilihan yang hanya menyebut memerhati tanpa alat masih kurang lengkap.

Contoh: Masa larian diukur dengan jam randik untuk menentukan kelajuan murid berlari.

checking an operational definition = 检查操作性定义

To be complete, a definition must mention two things: the measuring tool or method, and the quantity being measured. Read each option and look for the one that names a tool clearly. An option that only says to look, without a tool, is still incomplete.

Example: Running time is measured with a stopwatch to decide how fast a pupil runs.

mentafsir data = 诠释资料

Data dicatat dalam jadual. Lajur pertama untuk pemboleh ubah dimanipulasikan dan lajur kedua untuk pemboleh ubah bergerak balas berserta unitnya. Mentafsir data bermaksud mencari pola atau hubungan dalam data. Melukis carta palang dan berkongsi keputusan pula ialah berkomunikasi.

Contoh: Gelang kecil 52 cm, sederhana 40 cm, besar 27 cm menunjukkan pola yang jelas.

Awas: Tulis unit pada tajuk lajur.

interpreting data = 诠释资料

Results are recorded in a table. The first column holds the manipulated variable and the second holds the responding variable with its unit. Interpreting data means finding a pattern or relationship in the numbers. Drawing a bar chart and sharing results is communicating.

Example: Small ring 52 cm, medium 40 cm, large 27 cm shows a clear pattern.

Watch out: Write the unit in the column heading.

inferens = 推断

Inferens ialah penerangan awal yang munasabah tentang sebab sesuatu pemerhatian berlaku. Ia mesti berdasarkan pemerhatian dan pengetahuan sedia ada, bukan tekaan kosong. Satu pemerhatian boleh mempunyai lebih daripada satu inferens yang munasabah.

Contoh: Rumput basah tetapi jalan raya kering pada waktu pagi, jadi air itu mungkin embun.

Awas: Pemerhatian ialah apa yang dilihat, inferens ialah sebabnya.

inference = 推断

An inference is a reasonable first explanation of why an observation happened. It must be based on what was observed together with what we already know, never an empty guess. One observation can have more than one reasonable inference.

Example: The grass is wet but the road is dry in the morning, so the water is probably dew.

Watch out: An observation is what you notice; an inference explains it.

meramal = 预测

Bandingkan keputusan dengan hipotesis. Jika sepadan, hipotesis diterima; jika tidak, hipotesis ditolak dan hipotesis baharu dibuat. Meramal pula bermaksud menyatakan keputusan bagi keadaan yang belum diuji berdasarkan pola dalam data yang sudah ada.

Contoh: Kereta bergerak 50, 80 dan 110 cm pada cerun 10, 20 dan 30 cm, jadi cerun 40 cm dijangka kira-kira 140 cm.

Awas: Ramalan mesti mengikut pola data.

predicting = 预测

Compare the results with the hypothesis. If they agree, the hypothesis is accepted; if not, it is rejected and a new one is made. Predicting means stating the result for a situation not yet tested, based on the pattern in existing data.

Example: The car travels 50, 80 and 110 cm on ramps of 10, 20 and 30 cm, so a 40 cm ramp should give about 140 cm.

Watch out: A prediction must follow the data pattern.

kesimpulan = 结论

Kesimpulan menyatakan hubungan antara pemboleh ubah dimanipulasikan dengan pemboleh ubah bergerak balas berdasarkan keputusan sebenar. Laporan eksperimen yang lengkap mengandungi tujuan, hipotesis, pemboleh ubah, bahan dan radas, prosedur, keputusan serta kesimpulan supaya orang lain boleh mengulanginya.

Contoh: Semakin kecil gelang plastik, semakin jauh jarak lompatan model katak.

Awas: Kesimpulan mesti sepadan dengan data.

conclusion = 结论

From the actual results, a conclusion states the relationship between the manipulated and responding variables. A complete experiment report contains the aim, hypothesis, variables, materials and apparatus, steps, results and conclusion so others can repeat it.

Example: The smaller the plastic ring, the farther the frog model jumps.

Watch out: A conclusion must match the data.

membuat ramalan = 作出预测

Cari pola dalam data dahulu. Setiap kali panjang sayap bertambah 5 cm, jarak terbang bertambah sebanyak nilai yang sama. Teruskan pola itu satu langkah lagi untuk mendapat ramalan. Ramalan yang bercanggah dengan pola tidak munasabah.

Contoh: Tumbuhan setinggi 4, 6 dan 8 cm pada minggu pertama hingga ketiga mungkin 10 cm pada minggu keempat.

making a prediction = 作出预测

Look for the pattern in the data first. Each time the wing grows by 5 cm, the flying distance increases by the same amount. Continue that pattern one more step to reach the prediction. A prediction that breaks the pattern is not reasonable.

Example: A plant 4, 6 and 8 cm tall in weeks one to three may be about 10 cm in week four.

bandul ringkas = 单摆

Bandul ringkas ialah tali yang diikat pada kaki retort dengan pemberat tergantung di hujungnya. Ia digunakan untuk mengkaji kelajuan buaian. Panjang tali dimanipulasikan, kelajuan ayunan bergerak balas, manakala jisim pemberat dan ketinggian lepasan dimalarkan.

Contoh: Tiga bandul dengan tali 20 cm, 40 cm dan 60 cm memakai nat yang sama dan dilepaskan dari ketinggian sama.

simple pendulum = 单摆

A simple pendulum is a string tied to a retort stand with a weight hanging at its end. It helps us study how fast a swing moves. String length is manipulated, swinging speed is responding, while the mass of the weight and the release height are kept constant.

Example: Three pendulums with 20 cm, 40 cm and 60 cm strings use the same nut and are released from the same height.

perhubungan ruang dan masa = 空间与时间的关系

Kelajuan bandul ditakrifkan secara operasi sebagai masa yang diukur dengan jam randik untuk sepuluh ayunan lengkap. Masa yang lebih panjang bermaksud ayunan lebih perlahan. Ayunan bandul juga menjadi semakin kecil mengikut masa sehingga berhenti; ini ialah perhubungan ruang dan masa.

Contoh: Tali 20 cm mengambil 9 s untuk sepuluh ayunan, manakala tali 60 cm mengambil 16 s.

Awas: Kira satu ayunan sebagai pergi dan balik.

space-time relationship = 空间与时间的关系

The speed of a pendulum is defined operationally as the time, measured with a stopwatch, for ten complete swings. A longer time means slower swinging. The swings also become smaller as time passes until the pendulum stops, which is a space-time relationship.

Example: The 20 cm string takes 9 s for ten swings, while the 60 cm string takes 16 s.

Watch out: Count one swing as a full there-and-back movement.

membuat kesimpulan = 作出结论

Kesimpulan mesti berdasarkan data dalam jadual dan hanya menyebut pemboleh ubah yang diuji. Lihat bagaimana masa untuk sepuluh ayunan berubah apabila tali menjadi lebih panjang. Masa yang lebih lama bermaksud bandul berayun lebih perlahan. Jisim pemberat tidak diubah dalam eksperimen ini.

Contoh: Jika masa bertambah dari sembilan saat kepada lima belas saat, setiap ayunan mengambil masa yang lebih lama.

drawing a conclusion = 作出结论

A conclusion must be based on the data in the table and should mention only the variable that was tested. Look at how the time for ten swings changes as the string gets longer. A longer time means the pendulum swings more slowly. The mass of the weight was not changed in this experiment.

Example: If the time rises from nine seconds to fifteen seconds, each swing is taking longer.

pemboleh ubah dimalarkan = 固定性变数

Faktor yang dimalarkan ialah faktor yang tidak boleh berubah antara cubaan supaya ujian adil. Dalam kajian bandul, panjang tali sengaja diubah dan masa ayunan diukur. Cari pilihan yang bukan perkara yang diubah dan bukan perkara yang diukur.

Contoh: Dalam ujian cerun, jenis kereta mainan dikekalkan sama dalam setiap cubaan.

constant variable = 固定性变数

A constant variable is a factor that must not change between trials, so the test stays fair. In the pendulum study, string length is changed on purpose and swing time is measured. Find the option that is neither the changed factor nor the measured result.

Example: In a ramp test, the same toy car is used in every trial.

mengelas = 分类

Mengelas bermaksud mengumpulkan bahan berdasarkan ciri sepunya. Mula-mula perhatikan dan uji setiap bahan, kemudian senaraikan persamaan dan perbezaannya. Pilih satu ciri, misalnya keadaan jirim sama ada pepejal atau cecair, lalu lukis carta pengelasan.

Contoh: Gula, garam dan beras ialah pepejal, manakala kicap, cuka dan santan ialah cecair.

Awas: Gunakan satu ciri sahaja bagi setiap peringkat pengelasan.

classifying = 分类

To classify is to group materials by a common characteristic. Observe and test each material first, then list how they are alike and how they differ. Choose one characteristic, such as whether it is a solid or a liquid, and draw a classification chart.

Example: Sugar, salt and rice are solids, while soy sauce, vinegar and coconut milk are liquids.

Watch out: Use only one characteristic at each level of the chart.

ciri pengelasan = 分类特征

Bandingkan semua benda dalam setiap kumpulan. Cari ciri yang dikongsi oleh semua benda dalam kumpulan pertama tetapi tiada pada kumpulan kedua. Ciri pengelasan mesti benar bagi setiap ahli kumpulan, bukan sebahagian sahaja.

Contoh: Tin, klip kertas dan paku berkongsi satu ciri yang tiada pada pemadam dan pembaris kayu.

classifying characteristic = 分类特征

Compare every object in each group. Look for a feature shared by all items in the first group but missing from the second group. A classifying characteristic must be true for every member of the group, not just some of them.

Example: A can, a paper clip and a nail share one feature that a rubber and a wooden ruler lack.

kemahiran asas = 七项技能

Tujuh kemahiran pertama ialah memerhati, mengelas, mengukur dan menggunakan nombor, membuat inferens, meramal, berkomunikasi, serta menggunakan perhubungan ruang dan masa. Kemahiran ini membantu kita mengumpul maklumat dan menerangkannya dengan jelas kepada orang lain.

Contoh: Lilin yang dinyalakan menjadi semakin pendek mengikut masa.

Awas: Pemerhatian menggunakan semua deria yang selamat.

seven skills = 七项技能

Seven of the skills are observing, classifying, measuring and using numbers, inferring, predicting, communicating, and using space-time relationships. These skills help us collect information and explain it clearly to others.

Example: A lit candle becomes shorter and shorter as time passes.

Watch out: Observing uses all the senses that are safe to use.

mengeksperimen = 实验

Lima kemahiran lagi ialah mentafsir data, mendefinisi secara operasi, mengawal pemboleh ubah, membuat hipotesis dan mengeksperimen. Mengeksperimen menggabungkan semua kemahiran lain untuk menguji hipotesis dan membuat kesimpulan yang boleh dipercayai.

Contoh: Soalan, hipotesis, pemboleh ubah, definisi operasi, prosedur, keputusan dan kesimpulan membentuk satu eksperimen.

experimenting = 实验

The remaining five skills are interpreting data, defining operationally, controlling variables, making hypotheses and experimenting. Experimenting combines every other skill to test a hypothesis and reach a reliable conclusion.

Example: Question, hypothesis, variables, operational definition, steps, results and conclusion together form one experiment.

mengaplikasi kemahiran = 运用技能

Kemahiran proses sains boleh digunakan untuk masalah baharu. Perhati tumbuhan, catat ketinggian dalam jadual, tafsir pola, buat inferens tentang punca, dan ramal perubahan apabila keperluan asas dipenuhi. Untuk soalan harian, bina hipotesis dan rancang eksperimen yang adil.

Contoh: Anak pokok cili yang kurang cahaya dijangka tumbuh lebih baik selepas mendapat cahaya matahari.

applying the skills = 运用技能

These process skills also solve brand-new problems. Observe plants, record heights in a table, interpret the pattern, infer the cause, and predict what happens when basic needs are met. For everyday questions, form a hypothesis and plan a fair experiment.

Example: A chilli seedling lacking light is expected to grow better once it receives sunlight.

ujian adil = 公平的实验

Ujian yang adil hanya mengubah satu faktor, iaitu faktor dalam hipotesis. Semua faktor lain mesti dimalarkan. Jika beberapa faktor diubah serentak, kita tidak tahu faktor mana yang menyebabkan perubahan keputusan. Satu cubaan sahaja juga tidak cukup untuk dibandingkan.

Contoh: Untuk menguji baja, setiap pasu menerima air, tanah dan cahaya yang sama.

fair test = 公平的实验

A fair test changes only one factor, the one named in the hypothesis. Every other factor must be kept constant. If several factors change together, we cannot tell which one caused the result. A single trial also gives nothing to compare.

Example: To test a fertiliser, every pot gets the same water, soil and light.

rumusan kemahiran saintifik = 小结

Kemahiran proses sains terdiri daripada dua belas kemahiran yang membantu kita menyiasat secara sistematik. Kita bermula dengan soalan, membuat hipotesis dengan pola semakin ... semakin, mengenal pasti pemboleh ubah dimanipulasikan, bergerak balas dan dimalarkan, lalu menulis definisi operasi yang menyebut alat pengukur.

Contoh: Eksperimen katak melompat dan bandul ringkas menunjukkan semua langkah dari hipotesis hingga kesimpulan.

Awas: Akhir sekali, bandingkan keputusan dengan hipotesis dan tulis kesimpulan.

summary of science skills = 小结

The twelve science process skills help us investigate in an organised way. We start with a question, make a hypothesis using the pattern the more ... the more, identify the manipulated, responding and constant variables, and write an operational definition that names the measuring tool.

Example: The jumping frog and simple pendulum experiments show every step from hypothesis to conclusion.

Watch out: Finally, compare results with the hypothesis and write a conclusion.